{"id":4525,"date":"2014-04-07T11:34:23","date_gmt":"2014-04-07T11:34:23","guid":{"rendered":"http:\/\/paulkagame.com\/_test_&#038;web\/?p=4525"},"modified":"2017-07-16T20:41:30","modified_gmt":"2017-07-16T20:41:30","slug":"kwibuka-ku-nshuro-ya-20-jenoside-yakorewe-abatutsi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/?p=4525","title":{"rendered":"Kwibuka ku nshuro ya 20 Jenoside Yakorewe Abatutsi"},"content":{"rendered":"<div id=\"fb-root\"><\/div>\n<p><strong>Kigali, 7 Mata 2014<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Banyakubahwa Bakururu b\u2019Ibihugu na Guverinoma;<\/li>\n<li>Munyamabanga Mukuru w\u2019Umuryango w\u2019Abibumbye;<\/li>\n<li>Madamu Mukuru w\u2019Afurika Yunze Ubumwe;<\/li>\n<li>Banyakubahwa mwahoze muri Abakuru b\u2019Ibihugu;<\/li>\n<li>Bayobozi Bakuru ba Leta mwaturutse hirya no hino ku isi;<\/li>\n<li>Bashyitsi bahire;<\/li>\n<li>Banyarwanda, Banyarwandakazi:<\/li>\n<\/ul>\n<p>Si mfite amagambo ahagije yo gushimira inshuti zacu zaturutse hirya no hino ku isi baje kwifatanya natwe kuri uyu munsi. Ndashimira kandi n\u2019abandi bose batubaye hafi, tugafatanya inzira mu kubaka igihugu cyacu.<\/p>\n<p>Duteraniye hano kwibuka abazize jenoside bose no gufata mu mugongo abacitse ku icumu ryayo.<\/p>\n<p>Mu kwibuka inzirakarengane, ari abakiriho ndetse n\u2019abatuvuyemo, ntitwabura kwishimira ubutwari bw\u2019Abanyarwanda, ari na bwo dukesha kuba tukiriho n\u2019uru Rwanda rushya.<\/p>\n<p>Babyeyi bacu, bana bacu, bavandimwe mwese mwarokotse \u2014 Banyarwanda mwanze kwitabira no gukora amarorerwa yabaye mu mateka yacu , n\u2019abo bose bicujije iki icyaha \u2014 ni mwe mwikoreye umutwaro uremereye w\u2019amateka yacu.<\/p>\n<p>Twiyambaje ubutabera mu buryo bushoboka bwose; twakurikiye inzira y\u2019ubwiyunge. Ariko ibyo ntibyasubizaho ibyo twabuze.<\/p>\n<p>Muri iyi myaka makumyabiri ishize Abanyarwanda mwaritanze. Mwahagaze imbere y\u2019imiryango y\u2019aho mutuye kugira ngo mutange ubuhamya, mwumva n\u2019abandi babutanga. Mwiyemeje guhangana n\u2019ibyo byose, murangije mutanga imbabazi.<\/p>\n<p>Uko kwitanga kwanyu ni impano itagira uko ingana mwahaye Igihugu cyacu.Ni n\u2019imbuto yavuyemo u Rwanda rushya. Ndabashimira.<\/p>\n<p>Gusobanura amateka uko ateye ni inshingano tutahunga cyangwa ngo twirengagize ijyanye no kwibuka. Amagambo \u201cntibizongera kubaho ukundi\u201d akubiyemo inkuru n\u2019ukuri bigomba kuvugwa, nubwo hari abo byabangamira.<\/p>\n<p>Abateguye jenoside bakayishyira mu bikorwa bari Abanyarwanda. Ariko amateka yayo, n\u2019ibyayiteye birenze imipaka y\u2019u Rwanda. Ni cyo gituma Abanyarwanda bashatse kandi bazakomeza gushaka ibisobanuro byuzuye by\u2019ibyabaye.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ibi tubikora twiyoroheje nk\u2019abantu bari basenye umuryango wacu, ariko kandi tukaba twariyemeje kwisubiza agaciro nk\u2019Igihugu.<\/p>\n<p>Imyaka makumyabiri ni igihe gito cyangwa kirekire bitewe n\u2019aho uhagaze, ariko iyo si impamvu yo kugereranya ibidahuye. Uko ibihe bihita ntibikwiye gukoreshwa mu gusibanganya ukuri, kugabanya uruhare rwa bamwe, cyangwa guhindura inzirakarengane abicanyi.<\/p>\n<p>Ntabwo abantu bagurirwa kugira ngo bahindure amateka yabo. Nta gihugu, nubwo cyaba kibwira ko ari igihangange, gifite ububasha bwo guhindura ukuri kw\u2019amateka y\u2019abantu. Erega n\u2019ubundi ukuri ntiguhinduka, guca mu ziko ntabwo gushya.<\/p>\n<p>Iyo rero tuvuga ku ruhare rw\u2019abanyamahanga n\u2019inzego z\u2019amahanga muri jenoside, ni uko kuyikumira bisaba ko habaho kumvikana neza kw\u2019 amateka. Ntabwo ari uko dushaka gushyira icyaha ku bandi.<\/p>\n<p>Jenoside zose zitangirira ku ngengabitekerezo igira iti: aka gatsiko k\u2019abantu ntabwo ari abantu buzuye; bagomba rero gutsembwa.<\/p>\n<p>Umurage mubi abategetsi b\u2019abazungu babibye mu Rwanda ni uguhindura imibanire y\u2019Abanyarwanda bakayigira ubwoko butandukanye. Baduciyemo ibice, na bike byadutandukanyaga babigira binini, bashingiye ku bitekerezo bahimbiye iwabo.<\/p>\n<p>Ntabwo babikoze kubera ubumenyi cyangwa undi mutima mwiza. Impamvu yari ingengabitekerezo igamije kubaha uburyo bwo gutegeka abo bise abantu bakiri ku rwego rwo hasi. Si ko tumeze.<\/p>\n<p>Iyi ngengabitekerezo yariho mu kinyejana cya cumi n\u2019icyenda, ihabwa imizi mu Rwanda n\u2019abamisiyoneri b\u2019Abafaransa bakoreraga mu gihugu. Imyaka ibihumbi bibiri y\u2019amateka yacu yahinduwe ubusa nk\u2019ibishushanyo, hashingiwe ku nkuru zo muri Bibiliya n\u2019izabwirwaga ba gashakabuhake.<\/p>\n<p>Ibitekerezo amateka y\u2019ubukoroni yari ashingiyeho yavugaga ko hari urwango hagati y\u2019ikitwa Abatutsi, Abahutu n\u2019Abatwa ruhoraho kandi ko ari ko bigomba kuba.<\/p>\n<p>Iyi ni yo ntangiriro ya jenoside yakorewe Abatutsi, nk\u2019uko twabibonye muri 1994.<\/p>\n<p>Abategetsi b\u2019Ababirigi n\u2019inzego za kiliziya Gatolika bagize aya mateka y\u2019amahimbano ishingiro ryonyine rya politike, nkaho nta bundi buryo bwo kuyobora igihugu no kugiteza imbere bubaho.<\/p>\n<p>Icyavuyemo ni igihugu jenoside yahoraga ishobora kubamo.<\/p>\n<p>Abanyafurika ntitucyemera uko abenshi ku isi batubona \u2013 nk\u2019abantu bafite ibyifuzo n\u2019ibitekerezo bigufi. Turumva kandi twubaha ibyo abandi batekereza. Ariko tugomba gukora ibitubereye kuko ni twebwe bireba.<\/p>\n<p>Mu Rwanda duhora dushaka ibisubizo by\u2019ibibazo byihariye duhura na byo dushingiye ku ndangagaciro abantu bose bahuriyeho, harimo n\u2019izo mu muco n\u2019amateka byacu.<\/p>\n<p>Kumenya uko tuyobora umuryango Nyarwanda n\u2019ibyaba bitandukanya Abanyarwanda, ntibikwiye kumvikana ko ari ukuburizamo umwihariko wa buri muntu.<\/p>\n<p>None se ni bibi kubaka ibituranga duhuriyeho twese?<\/p>\n<p>Jenoside yakorewe abatutsi ntiyari ngombwa kugira ngo tube abantu beza n\u2019igihugu cyiza. Ntabwo yagombaga kuba na rimwe.<\/p>\n<p>Nta gihugu, cyaba icyo muri Afurika cyangwa icy\u2019ahandi aho ari ho hose, gikwiye guhinduka \u201curundi Rwanda\u201d. Ndavuga u Rwanda rwa kiriya gihe twatakaje abacu bazira abo baribo. Ariko ibi byose birashoboka iyo ibyo abantu bahisemo n\u2019ibyo bakora bidashingiye ku mateka asobanutse.<\/p>\n<p>Iyi ni yo mpamvu mbwira Abanyarwanda \u2014 ntizate umurongo. Uko dukora ntibisanzwe nk\u2019uko ibyo twanyuzemo na byo bidasanzwe.<\/p>\n<p>Gutsimbarara ku gushaka uburyo butubereye rimwe na rimwe bifite ikiguzi. Ariko tugomba gukomeza mu nzira twihitiyemo.<\/p>\n<p>Nshuti zacu zo mu mahanga \u2013 Nibwira ko muha agaciro ubumwe bw\u2019ibihugu byanyu, aho buri. Aho butari naho nibwira ko mukora ibishoka byose ngo bubeho, nk\u2019uko natwe tubigenza.<\/p>\n<p>Turabasaba rero, gukorana n\u2019u Rwanda, n\u2019Afurika mwiteguye kutwumva, mukemera ko ibyo dukora tubikorana umutima mwiza kandi mu nyungu za twese.<\/p>\n<p>Turifuza ko mumenya ko tubashimira inkunga yanyu, cyane cyane kubera ko twumva ko ntacyo mutugomba.<\/p>\n<p>Hari benshi bibwiraga ko u Rwanda rutashoboraga kongera kubaho nk\u2019igihugu.<\/p>\n<p>Iyo ureba amakuru avugwa hirya no hino ku isi, ntibikomeye kugira ngo utekereze uko tuba twarabaye.<\/p>\n<p>Twashoboraga kuba Igihugu gitegekwa na Loni, tudafite amizero y\u2019uko tuzongera kuba igihugu.<\/p>\n<p>Twashoboraga kwemera ko igihugu cyacu gicibwamo ibice, buri kimwe gituwe n\u2019abavugwaga ko badashobora kubana n\u2019abandi.<\/p>\n<p>Twashoboraga guhora mu ntambara z\u2019urudaca, abaturage bacu bahora bajya mu mahanga nk\u2019impunzi, abana bacu barwaye kandi batiga.<\/p>\n<p>Ariko si ko byagenze. Icyabujije ibi byose kuba ni ubushake bw\u2019Abanyarwanda kandi n\u2019ibyo twahisemo.<\/p>\n<p>Nyuma ya jenoside yakorewe abatutsi, buri kintu cyose cyari ngombwa cyari ingenzi.Abanyarwanda bari barazahaye.<\/p>\n<p>Ariko twahisemo ibintu bitatu by\u2019ingenzi tugenderaho na n\u2019uyumunsi.<\/p>\n<p>Icyambere: Twahisemo ubumwe, kuguma turi umwe aho gucikamo ibice.<\/p>\n<p>Ubwo impunzi zatahukaga, cyari ikimenyetso cy\u2019uko dushaka kuguma turi umwe.<\/p>\n<p>Igihe twafunguraga abakekwagaho icyaha cya jenoside bagasubira mu miryango yabo dutegereje Gacaca, twahisemo ubumwe.<\/p>\n<p>Ubwo twatoraga Itegeko Nshinga buri wese yibonamo, rirenze politike ishingiye ku guca Abanyarwanda mo ibice, tukanazamura uburenganzira bw&#8217;abagore ku buryo bagira uruhare rwuzuye mu mirimo yo kubaka igihugu, ari nabwo bibaye ubwa mbere mu mateka yacu, kwari uguhitamo ubumwe.<\/p>\n<p>Ubwo twagezaga uburezi no kwivuza ku Banyarwanda bose, twahisemo ubumwe.<\/p>\n<p>Icya kabiri: Twahisemo ko twebwe ubwacu tugomba kwihitiramo ibitubereye kandi ibyo dukora bikagaragarira abo bose bikwiye kuba bikorerwa<em>. <\/em><\/p>\n<p>Iyo twegereza ubuyobozi no gufata ibyemezo abaturage mu migi no mu mirenge, kuba ari uguhitamo ibitubereye.<\/p>\n<p>Iyo dukorana nabafatanyabikorwa mu iterambere kugira ngo inkunga yabo igere ku Banyarwanda bose, ni uguhitamo ibitubereye kandi bigaragarira abo bireba bose.<\/p>\n<p>Iyo duha abanyeshuri buruse, tugashyira abakozi mu myanya mu nzego za leta nta vangura kandi dushingiye ku bushobozi, tuba duhitamo ibitubereye.<\/p>\n<p>Iyo duhana abakozi bo ku rwego urwo ari rwo rwose kuko bakoresheje ububasha bwabo nabi cyangwa bagaragayeho ruswa, tuba duhitamo ibitubereye.<\/p>\n<p>Kubera ibi byose, Abanyarwanda bateze byinshi kuri guverinoma yabo kandi bakwiye kubibona.<\/p>\n<p>Icya gatatu: Twahisemo kureba kure.<\/p>\n<p>Ubwo Abanyarwanda twabohoraga Igihugu, twari tugifitiye gahunda ndende.<\/p>\n<p>Ubwo twiyemezaga kugera ku ntego z\u2019iterambere ryacu n\u2019icyerekezo 2020, twarebaga kure.<\/p>\n<p>Igihe twafataga icyemezo cy\u2019uko u Rwanda ruba igihugu kireshya abacuruzi n\u2019abashoramari, twarebaga kure.<\/p>\n<p>Ubwo twashoraga amafaranga mu gushyiraho umuyoboro w\u2019itumanaho ugera mu Turere twose mu Gihugu (broadband network), twarebaga kure.<\/p>\n<p>Igihe twatangiraga gutanga umusanzu muri Loni na Afurika Yunze Ubumwe mu butumwa bwo kubungabunga amahoro ku isi, twarebaga kure.<\/p>\n<p>Akazi kari imbere ni kenshi kandi karakomeye, karuta n\u2019ako turangije. Ariko Abanyarwanda twiteguye neza gukomeza akazi keza.<\/p>\n<p>Akazi kari imbere ni kenshi kandi karakomeye, karuta n\u2019ako turangije. Ariko Abanyarwanda twiteguye kugakora kandi neza.<\/p>\n<p>Imyaka mike ishize, ku munsi wo kwibuka nk\u2019uyu, nahuye n\u2019umwana. Yari umwe mu bandi cumi na babiri bari bakuwe munsi y\u2019imirambo 3000 mu cyobo i Murambi.<\/p>\n<p>Yabaga hafi aho, asigaye wenyine, nta n\u2019umwe asigaranye. Bamwe mu bicanyi yari yarabonye bagarutse bavuye muri gereza, byamuteye ubwoba butagira uko bungana.<\/p>\n<p>Namubajije uko abaho. Aransubiza ati.<\/p>\n<p>\u201cNdabishobora kuko nemera ko ibyo twahisemo byose, n\u2019ubwo bitoroshye, hari aho bituganisha heza\u201d.<\/p>\n<p>Imyaka makumyabiri ishize u Rwanda rwasaga n\u2019urudafite aho rugana, nta ejo hazaza, uretse ahashize.<\/p>\n<p>Ariko nk\u2019uko Fideli abitubwiye mu kanya, ubu dufite impamvu yo kwishimira no kwizihiza ibintu bisanzwe mu buzima rimwe na rimwe tudatekerezaho cyane ariko abandi bafata nk\u2019ibintu bya buri munsi bidatangaje.<\/p>\n<p>Jenoside yagaragaje ubugome ndengakamere abantu bashobora kugira; ariko ibyo twahisemo n\u2019ibyo twakoze byatweretse ko abantu bafite ubushobozi bwo gukora ibyiza bakubaka igihugu gishya.<\/p>\n<p>Ubu icya kabiri cy\u2019Abanyarwanda bari hasi y\u2019imyaka makumyabiri; bitatu bya kane bari hasi ya mirongo itatu. Aba ni bo Rwanda rushya. Uru rubyiruko rumaze amezi atatu rutambagiza Urumuri rwo Kwibuka mu gihugu hose ruduha icyizere gikomeye.<\/p>\n<p>Twaje hano kwibuka ibyabaye no gushyigikirana. Mu kubikora hari ikindi tugomba kwibuka \u2014 tugomba kwibuka ejo hazaza twiyemeje kandi tukahagera. <a name=\"_GoBack\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kigali, 7 Mata 2014 Banyakubahwa Bakururu b\u2019Ibihugu na Guverinoma; Munyamabanga Mukuru w\u2019Umuryango w\u2019Abibumbye; Madamu Mukuru w\u2019Afurika Yunze Ubumwe; Banyakubahwa mwahoze muri Abakuru b\u2019Ibihugu; Bayobozi Bakuru ba Leta mwaturutse hirya no hino ku isi; Bashyitsi bahire; Banyarwanda, Banyarwandakazi: Si mfite amagambo ahagije yo gushimira inshuti zacu zaturutse hirya no hino ku isi baje kwifatanya natwe kuri uyu munsi. Ndashimira kandi n\u2019abandi bose batubaye hafi, tugafatanya inzira mu kubaka igihugu cyacu. Duteraniye hano kwibuka abazize jenoside bose no gufata mu mugongo abacitse&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-4525","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-speech"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4525"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9022,"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4525\/revisions\/9022"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/paulkagame.rw\/2025\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}